Gevleugeld kruis

28 augustus 2016

Een kruis met vleugels is geen alledaagse afbeelding. In de St. Willibrorduskerk aan de Markt te Deurne hangt er een, sinds enige tijd weer ongeveer op de plaats waar het vermoedelijk rond 1900, na de verbouwing en herinrichting van de kerk door architect Pierre Cuypers een plek kreeg.

Franciscus krijgt een visioen

Het gevleugelde kruis staat niet op zich. Er hoort een Franciscusbeeld bij. En dan wordt een afbeelding die vaak voorkomt in de kunstgeschiedenis. Het kruis verwijst naar een visioen dat Franciscus van Assisi twee jaar voor zijn overlijden kreeg. Op 14 september 1224 zag hij in het klooster op de berg Alverna, iets boven zich, een serafijn, een soort engel met zes vleugels. Twee vleugels reikten omhoog boven zijn hoofd, twee waren uitgestrekt als wilde hij gaan vliegen en de twee overige bedekten zijn lichaam. De serafijn hing met uitgestrekte armen en samengebonden voeten aan een kruis. Franciscus vroeg zich af wat dit visioen betekende. Hij was verward door de liefdevolle blik die hem aankeek die in groot contrast stond met de wreedheid van het lijden aan het kruis. Op dat moment begonnen in de handen en voeten van Franciscus als het ware spijkers zichtbaar te worden. Hij ontving de ‘stigmata’, de kruiswonden van Christus.

gevleugeld kruis franc0 bardikapel florence

Beelden

In de inventarissen van de kerk van 1916, 1923, 1944 en 1953 staat een eikenhouten Franciscusbeeld genoemd, naast o.a. beelden van de H. Harten van Jezus en Maria. een H. Familiegroep (Jezus, Maria en Jozef), een groep van Maria, Anna en Joachim, O.L.V. van Zeven Smarten, H. Elisabeth, H. Theresia en H. Rochus, beelden die allen bij de restauratie in de jaren zestig van de vorige eeuw uit de kerk werden verwijderd. De beelden van de H. Harten van Jezus en Maria werden bij de restauratie van 2001-2004 teruggevonden onder de in de jaren zestig gebouwde houten altaarverhoging.

inventaris kerk 1944

Franciscus in de St. Willibrorduskerk

Dat het gevleugelde kruis in de kerk heeft gehangen is zeker. Het is net te zien helemaal links op een foto van een bruid bij het Maria-altaar. Wie de bruid is, is niet bekend, maar de man rechts is koster Mathias Antonius Cornelissen (1879-1959).

mariaaltaar en gevleugeld kruis

13.095 detail hr

Hoe zag het beeld eruit?

Helaas is op de foto niet te zien of er een Franciscusbeeld onder het gevleugelde kruis staat. Er zijn verder ook geen oude foto’s van het noordelijke transept. Maar we mogen er vanuit gaan dat hier Franciscus afgebeeld werd op het moment dat hij het visioen van de gevleugelde serafijn krijgt en de stigmata ontvangt. Misschien zijn er (wat oudere) kerkgangers die zich nog herinneringen hoe Franciscus eruit zag. Wellicht zijn er nog ergens trouwfoto’s waar de fotograaf het beeld iets ruimer heeft genomen. Heeft u informatie: laat het ons weten!

gevleugeld kruis 4

Naar Sancta Maria en weer terug

Bij de verbouwing van de kerk in de jaren zestig van de vorige eeuw door architect Jos Deltrap, is het Franciscusbeeld verdwenen. Het gevleugelde kruis vond vermoedelijk een nieuwe plek in de gang van Sancta Maria, het oude klooster aan de Visser. Doortje Aarts, de echtgenote van Toon Verstraten wist zich dit nog te herinneren. In 1972, toen het kloostercomplex gesloopt werd, is het kruisbeeld waarschijnlijk weer terug gekomen in de kerk. Daar hangt het sinds 2015 weer bijna op de plek waar het oorspronkelijk heeft gehangen.